Mikrobiologia/Dezynfekcja i sterylizacja

Sterylizacja - proces eliminacji wszelkich form drobnoustrojów, począwszy od form wegetatywnych bakterii i grzybów skończywszy na endosporach, zarodnikach grzybów i wirusach. W procesie wyjaławiania otrzymuje się materiał wolny od wszelkich form żywych z prawdopodobieństwem przeżycia mikroorganizmów jak 1 do 1 000 000. Stan sterylności z takim prawdopodobieństwem określany jest jako "poziom bezpiecznie sterylny" i jest jednoznaczny, tzn. przedmiot jest sterylny albo nie sterylny.

Mówiąc o metodach i środkach stosowanych w niszczeniu mikroorganizmów posługujemy się paroma terminami: - środki bakteriostatyczne - hamujące rozmnażanie się drobnoustrojów - po usunięciu ich ze środowiska bakteryjnego komórki ponownie zaczynają się dzielić - środki bakteriobójcze - zabijające mikroorganizmy - skutki zabiegów bakteriobójczych są nieodwracalne - środki dezynfekcyjne - zabijające drobnoustroje, lecz zbyt toksyczne do stosowania bezpośrednio na tkanki - septyczny - zawierający bakterie patogenne w żywej tkance - aseptyczny - charakteryzujący się nieobecnością komórek patogennych - antyseptyczny - działający niekorzystnie na mikroorganizmy patogenne

Metody wyjaławiania: - fizyczne

wysoka temperatura
promieniowanie jonizujące i UV
promieniowanie gamma

- mechaniczne

filtry
sączki

- chemiczne

tlenek etylenu
formaldehyd
sterylizacja plazmowa nadtlenkiem wodoru

---

Dezynfekcja - proces niszczenia lub ograniczania liczby mikroorganizmów, gdzie następuje wyłącznie zabicie form wegetatywnych. Instrumenty medyczne i inne sprzęty poddane dezynfekcji nie stanowią zagrożenia dla zdrowia.

Procesy dezynfekcyjne dzielimy na: - dezynfekcję przez sterylizacją - poprzedzone myciem niszczenie mikroorganizmów chorobotwórczych na powierzchni skażonych instrumentów medycznych w celu bezpiecznej, dalszej obróbki przed przeprowadzeniem sterylizacji - dezynfekcje skażonego sprzętu, który nie musi być jałowy, a powinien być bezpieczny dla personelu

Substancje chemiczne służące do dezynfekcji:

- alkohole o stężeniu powyżej 40%, najczęściej jednak 60-70% - aldehydy - formaldehyd, glutaral, glioksal - fenole w środowisku kwaśnym - sole metali ciężkich degenerujące strukturę białek - czwartorzędowe związki amoniowe - aktywne formy tlenu - woda utleniona, nadboran, kwas nadoctowy - związki chloru i jodu - o ograniczonym zastosowaniu ze względu na drażliwość błon śluzowych układu oddechowego - barwniki organiczne - zasadowe barwniki łącząc się z ujemnie naładowanymi organellami komórkowymi, białkami i kwasami nukleinowymi powodują śmierć komórki bakteryjnej